Programma Stedelijke ontwikkeling

Uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling
De eenheid Stedelijke Ontwikkeling heeft in 2025 gefocust op het langjarig bestendigen van haar prioritaire opgaven. Deze prioritaire opgaven zijn ondergebracht in diverse projecten en ontwikkelingen. Voor deze projecten en ontwikkelingen wordt hieronder omschreven welke stappen er in 2025 zijn gezet.

Binnenstad
Een sterke binnenstad realiseren gaat over het compacter maken van het kernwinkelgebied, het vergroten van de aantrekkelijkheid van het centrum, hoogstedelijk wonen en het versterken van water en groen. Afgelopen jaar zijn er in dat kader voor onze binnenstad weer belangrijke stappen gezet, mede ter uitvoering van de in 2018 opgestelde Koers voor de Binnenstad.

Stadskade
In september 2024 heeft de gemeenteraad een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor het opstellen van een stedenbouwkundig plan. In samenwerking met stedenbouwkundig bureau De Zwarte Hond en het projectteam is in 2025 gewerkt aan de uitwerking van het stedenbouwkundig plan. Dit stedenbouwkundig plan, inclusief de bijbehorende grondexploitatie en de toekomstige financiële investeringsopgave, is in januari 2026 door de gemeenteraad van Almelo vastgesteld. Hiermee is het project gereed om in 2026 door te gaan naar de vervolgfase.

Stimuleringsfonds en vastgoedregisseur
Het netto percentage leegstaande panden binnen het werkingsgebied van de leegstandsverordening lag in 2025 tussen de 11% en 12%, een relatief stabiele situatie ten opzichte van 2024. De verwachting is dat dit percentage in 2026 licht gaat stijgen. Dit benadrukt de noodzaak van maatregelen en samenwerking om verdere leegstand tegen te gaan en herbestemming te stimuleren. Hiervoor is een vastgoedregisseur binnenstad actief. De vastgoedregisseur speelt een centrale rol in de communicatie met vastgoedeigenaren over leegstaande panden. Dit omvat gesprekken over de leegstandsproblematiek, mogelijke tijdelijke invullingen, transformatieopties en beschikbare subsidieregelingen zoals het Stimuleringsfonds. Binnen het Stimuleringsfonds zijn de gevelsubsidie, het transformatiefonds, de vestigingssubsidie, de verplaatsingssubsidie en de startsubsidie samengebracht. In 2025 overtrof het aantal aanvragen voor het Stimuleringsfonds het totaal beschikbare budget, wat de populariteit, het succes en het belang van het fonds benadrukt.

Fietsparkeren in de binnenstad
De gemeenteraad heeft in november 2024 ruim 1 miljoen euro beschikbaar gesteld voor een tweejarige pilot om het fietsparkeren in de binnenstad te verbeteren. In 2025 is het gastheerschap in de fietsparkeergarage nabij het Amaliaplein tijdens uitgaansuren een succes gebleken, de veiligheid in en rond de garage is toegenomen en bezoekers waarderen dit sterk. Het nieuwe Fietsdepot is in 2025 geopend en operationeel. De aanpassingen in de openbare ruimte volgen begin 2026.

Groot Gravenkwartier
De herinrichting van Grotestraat Noord is in 2025 afgerond. Binnen de Rijkssubsidie Impulsaanpak Winkelgebieden is in 2025 de planvorming voor twee woningbouwprojecten gereedgekomen en is de ruimtelijke procedure opgestart. Er is ook gestart met de voorbereiding van het woningbouwproject op het gemeentelijke plot aan de Hagengracht. Daarnaast zijn de inrichtingsprincipes voor de herinrichting van de Hagengracht uitgewerkt. De voorbereiding voor het ontwerp start in 2026. Dit geldt ook voor de nieuwe voorgevel van het Hofkeshuis.

Twee panden met een Startbouwimpuls zitten in de bouwfase en oplevering wordt in 2026 verwacht. Voor een derde pand is de herontwikkeling vanuit de Startbouwimpuls vanwege een beroepsprocedure vertraagd. Met diverse eigenaren is in 2025 gesproken over transformatie danwel het opknappen van panden. Vanuit die gesprekken worden er in 2026 nog twee tot vier transformaties verwacht.

Visie openbare ruimte binnenstad
De uitgangspunten voor de Visie openbare ruimte binnenstad (Vorb) zijn in oktober 2025 vastgesteld door het college. In 2025 is de Vorb na een intensief en uitgebreid participatietraject met diverse interne en externe stakeholders in de stad in concept gereed gemaakt. De Terrassenvisie gaat onderdeel uitmaken van deze Vorb. Hierover lopen gesprekken met o.a. horeca en andere belanghebbenden.

Gratis parkeren
In september 2024 heeft het college besloten over het gastvrij parkeren, waarbij de bezoeker aan de binnenstad 2 uur gratis kan parkeren op donderdag, vrijdag en zaterdag in de parkeergarages in de binnenstad (P1, P2, P3, P9 en P14). De maatregel is in 2025 aantoonbaar succesvol gebleken vanwege meer bezoekers, hogere economische activiteit en een positieve waardering van ondernemers. Het budget is onvoldoende om de regeling tot eind 2026 door te zetten door hogere derving dan begroot.

Binnenstadsmanagement
De samenwerking in de binnenstad is in 2025 gecontinueerd. Het onderzoek naar een nieuwe overlegstructuur van het binnenstadsmanagement, als onderdeel van de Koers Binnenstad, is uitgesteld.

Omgevingsplan Binnenstad
Om de wijziging van het omgevingsplan voor de Binnenstad voor te bereiden is op 2 oktober 2025 een voorbereidingsbesluit genomen. Deze geldt voor 1,5 jaar. Hiermee worden ongewenste ontwikkelingen voorkomen en kan met een omgevingsvergunning medewerking worden verleend aan ruimtelijke ontwikkelingen die passen binnen de (nieuwe) beleidsuitgangspunten. Er is een start gemaakt met de voorbereiding van de wijziging van het omgevingsplan en er is een risicoanalyse opgesteld ten aanzien van het wegbestemmen van bepaalde bestemmingen. Voor de beleidsterreinen detailhandel, horeca, cultuurhistorie (panden) en woonzorg worden nieuwe beleidsuitgangspunten geformuleerd. Deze zullen onderdeel uitmaken van het omgevingsplan.

Almelo Centraal
Na vaststelling van de Ontwikkelvisie Almelo Centraal in 2024 is er gestart met de uitwerking per ontwikkelgebied: Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden. In 2025 zijn hiervoor circa twintig werkateliers en meerdere participatiemomenten georganiseerd. Tijdens deze ateliers zijn de plannen, onder begeleiding van een stedenbouwkundig bureau, samen met ontwikkelaars, woningcorporaties, ondernemers, inwoners en maatschappelijke organisaties, verder uitgewerkt. Verschillende bijeenkomsten in de deelgebieden hebben hieraan bijgedragen en er is met de gemeenteraad een wandeling gemaakt door het toekomstige Kanaalpark.

In 2025 heeft voormeld proces geleid tot vaststelling van de stedenbouwkundige plannen en grondexploitaties voor Westerdok en Achter de Molen en vaststelling van de visie voor het Kanaalpark. Voor Westerdok en Achter de Molen is ook het ontwerp Omgevingsprogramma ter inzage gelegd. Voor Kerkelanden heeft de gemeenteraad op 24 juni 2025 ingestemd met een krediet van 10,2 miljoen euro voor de uitwerking, voorbereiding en uitvoering van drie deelgebieden in Kerkelanden. Daarnaast zijn in het kader van de gebiedsontwikkelingen diverse panden in Almelo Centraal aangekocht, waarvoor de gemeenteraad eerder een voorkeursrecht had gevestigd.

Voor de ontwikkelgebieden zijn ook diverse subsidies ontvangen, waaronder WBI- en SPUK-middelen vanuit het Rijk. Daarnaast is in 2025 een succesvolle erfgoedsubsidieaanvraag voor Achter de Molen ingediend bij het Rijk. Het Waterschap en de Provincie Overijssel dragen eveneens financieel bij, waardoor de totale subsidiebijdrage voor Almelo Centraal in 2025 met 1,2 miljoen euro is gestegen naar 14,6 miljoen euro.

Naast financiële bijdragen leverden verschillende partners op hun eigen manier in 2025 een inhoudelijke bijdrage aan Almelo Centraal. Zo hebben studenten van Saxion onderzoek gedaan naar de herbestemming van de huidige rechtbank en is er een intentieovereenkomst gesloten met Cogas over de verdere ontwikkeling van de Cogas Campus als onderdeel van Achter de Molen. Gedurende het jaar zijn diverse ministeries op bezoek geweest en is een partnerevent georganiseerd, waarbij met circa 75 ontwikkelaars, bouwers en beleggers de investeringsmogelijkheden in Almelo Centraal zijn besproken.

Herstructurering Ossenkoppelerhoek
In het najaar van 2025 is voor de herstructurering van Ossenkoppelerhoek een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Er is gestart met de uitwerking van de toekomstvisies en ontwikkelstrategieën. In nauwe samenwerking met de woningbouwcorporaties worden de visies, opgaven, kansen en prioritaire projecten uitgewerkt. Ook heeft een wijkbrede participatieavond plaatsgevonden. In de toekomstvisie zal onder andere aandacht zijn voor de relevante opgaven uit de perspectiefnota. In 2026 wordt de laatste hand gelegd aan een doelgroepenonderzoek voor de wijk. Na afronding van het doelgroepenonderzoek en verwerking van de participatie-inbreng kan de ontwerptoekomstvisie worden afgerond en nadere uitvoering worden gegeven aan de prioritaire opgaven.

Nieuwe woonlocaties en woningbouw op ontwikkellocaties
In juni 2025 zijn de gebiedsvisies Aalanderveld, Aadorp en Bornerbroek door de gemeenteraad vastgesteld. Hiermee is het beleidsmatig kader vastgelegd voor de verdere gebiedsontwikkelingen. In het kader van actief grondbeleid is er in 2025 een gemeentelijk voorkeursrecht gevestigd voor deze gebiedsontwikkelingen. Eind 2025 kwamen de eerste grondaankopen in Aadorp en Aalanderveld tot stand.

Binnen Aalanderveld is voor de ontwikkeling van de Parkbuurt de eerste fase overgedragen aan de ontwikkelaar en is er bouwrijp gemaakt. De bouw zal in 2026 starten. Daarnaast is de omgevingsvergunning voor de realisatie van vier woonwagens verleend. Voor Buitenplaats ’t Hag is er gestart met de nieuwe openbare verkoopprocedure en is het ontwerp-TAM-omgevingsplan ter inzage gelegd. Het noordelijke deel van de Schelfhorstdwarsweg is aangewezen als locatie voor tijdelijke huisvesting van Oekraïners en daarvoor is een grondexploitatie vastgesteld.

De verdere uitwerking van de gebiedsvisie Leemslagen is on hold gezet in verband met besluitvorming over de inpassing van een verdeelstation van TenneT.

XL Businesspark 2
Op 4 februari 2025 heeft de gemeenteraad het TAM-Omgevingsplan XL Businesspark 2 en de bijbehorende grondexploitatie vastgesteld. Daarmee is de belangrijkste stap gezet op weg naar realisatie. Omdat er beroepsschriften zijn ingediend bij de Raad van State is het afwachten wanneer het plan onherroepelijk wordt. In 2025 is gewerkt aan de overeenkomst met RWS voor aanleg van de brug en zijn voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd voor de totstandkoming van het Breeam Excellent certificaat voor gebiedsontwikkelingen. Ook zijn voorbereidingen gestart voor de realisatie van een e-HUB om toekomstige energievoorzieningen veilig te stellen. De overeenkomst wordt in 2026 getekend.

Een eerste eigendom (woonhuis) is verworven binnen de door de gemeenteraad vastgestelde aanvullende eisen om geen risicovolle investeringen te doen. In het geval van een enkel woonhuis is aankoop goed mogelijk gebleken. Om ook in 2026 - met name agrarische bedrijven - te kunnen verwerven zullen de voor- en nadelen van verwerving steeds worden afgewogen.