Programma Zorg en Veiligheid

In 2025 heeft de gemeente Almelo de samenwerking binnen het werkveld Zorg & Veiligheid verder versterkt door een reeks bijeenkomsten gericht op verbinding, kennisdeling en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Op 2 juni 2025 vond een bestuurlijke conferentie plaats met een opkomst van veertig vertegenwoordigers van de partners in Z&V. Tijdens deze bijeenkomst werd de proeftuin Ketenkracht Almelo geïntroduceerd: een innovatieve samenwerking waarin zorg- en veiligheidspartners hun krachten bundelen om barrières te doorbreken en tot werkbare oplossingen te komen voor inwoners met tripleproblematiek en veiligheidsrisico’s (AVE 3 en 4).
Voor de proeftuin is commitment uitgesproken door de Dimence Groep, Tactus Verslavingszorg, Trajectum, de Politie en de gemeente Almelo. De gemeente Almelo heeft het initiatief genomen en blijft, met instemming van de partners, het voortouw nemen. Andere belangrijke partners binnen Zorg & Veiligheid zijn eveneens betrokken, zien de noodzaak en doen actief mee. Hogeschool Utrecht voert het actieonderzoek uit en maakt zichtbaar waar het systeem tekortschiet en wat nodig is voor verandering op lokaal, regionaal en landelijk niveau.
In september en oktober zijn diverse werk- en leersessies georganiseerd met bestuurders, managers en uitvoerend professionals. Tijdens deze sessies zijn gezamenlijke ontwikkelpunten in de samenwerking vastgesteld en zijn acties gekoppeld aan de tripleproblematiek binnen de aanpak Voorkomen van Escalatie (AVE). De leidende principes zijn opgesteld. Het doel hiervan is om gezamenlijke uitgangspunten te creëren die richting geven aan samenwerking, besluitvorming en uitvoering binnen Zorg & Veiligheid. Ze helpen partners om op een vergelijkbare manier te werken, verwachtingen te verduidelijken en sneller tot gezamenlijke acties te komen. Het uitgangspunt “Jouw cliënt is mijn cliënt” vormt hierbij een belangrijk fundament. Daarnaast wordt de persoonsgerichte aanpak (PGA) intern ingevoerd en actief uitgedragen naar de samenwerkingspartners, zodat iedereen in gezamenlijkheid werkt vanuit dezelfde benadering. Het is een aanvulling op de aanpak voorkomen escalatie (AVE).
Binnen de proeftuin is een subsidieaanvraag bij ZonMw ingediend om actielijn 2 uit te voeren, gericht op experimenten met innovatieve aanpakken zoals zorg zonder label. Daarnaast is een aanvraag ingediend bij het kenniscentrum onbegrepen gedrag Twente (KOGT) om onderzoek binnen deze actielijn te ondersteunen.
Op 16 september 2025 volgde een webinar voor lokale, regionale en landelijke netwerkpartners. Het doel hiervan was informeren, betrokkenheid en eigenaarschap creëren, input ophalen en kennisdeling stimuleren.
Door deze bijeenkomsten is het netwerk versterkt, is er meer flexibiliteit ontstaan en groeit het wederzijds begrip. Het doel is om de samenwerking tussen zorg en veiligheid structureel te borgen met alle betrokken partners, samen en binnen ieders eigen organisatie.

De Twentse gemeenten hebben halverwege 2025 besloten het Huis van Herstel na 2025 voort te zetten voor een periode van twee jaar. Gedetineerden met complexe problematiek werken hier tijdens de laatste fase van hun detentie toe naar een succesvolle terugkeer in de samenleving. Binnen het Huis van Herstel Twente werken de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), de Reclassering en de 14 Twentse gemeenten samen. Het project heeft tijdens de proefperiode bewezen (ex-)gedetineerden uit Twente veilig en beter voorbereid terug te laten keren in de samenleving.
Het Huis van Herstel Twente startte in 2021 als proefproject binnen een innovatieprogramma van het ministerie van Justitie en Veiligheid. In 2023 verlengde het ministerie de pilot eenmalig tot eind 2025. Nu deze extra financiering vanuit het Rijk is gestopt, hebben de Twentse gemeenten besloten collectief door te gaan. Kosten daarvoor zijn ongeveer 350.000 euro op jaarbasis, gefinancierd uit regionale middelen voor beschermd wonen en arbeidsmarkt. De Dienst Justitiële Inrichtingen en Reclassering nemen hun aandeel in de kosten, waaronder huisvesting, personeel en beveiliging. In de periode van 2026 en 2027 zullen de partners de resultaten en kosten nauwgezet monitoren en zoeken naar een meer structurele financiering van deze aanpak.

Als gemeente zijn wij verplicht om vanuit de Wmo onafhankelijke cliëntondersteuning te bieden. Dit geldt ook voor inwoners met complexe multiproblematiek en veiligheidsrisico’s. Om te waarborgen dat ook deze doelgroep passende zorg en ondersteuning ontvangt, is in 2025 de pilot voortgezet voor professionele, specialistische onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO). In de pilot is onderzocht wat de meerwaarde is van specialistische OCO en is een implementatieplan opgesteld. Uitkomsten zijn dat specialistische cliëntondersteuning een belangrijke toevoeging is voor inwoners met complexe problematiek: ze komen sneller bij de zorg en ondersteuning die zij nodig hebben. Daarbij lijkt sprake van kostenbesparingen, doordat situaties minder vaak uit de hand lopen, daardoor minder dure zorg nodig is en minder professionals ingezet hoeven te worden. In het najaar van 2025 is besloten om de professionele cliëntondersteuner voor een jaar in te zetten. Daarin gaan we de resultaten monitoren.  

In 2025 is fase 1 van het project risicotaxatie afgerond. Fase 2 is niet uitgevoerd omdat de risicotaxatie verder onderdeel is van de Proeftuin Ketenkracht. Fase 1 laat zien dat er naast de traditionele beproefde methodes om veiligheidsrisico's in te schatten, bij mensen met onbegrepen gedrag rekening moet worden gehouden met chronische stress en factoren die het perspectief bepalen (beschermende en bedreigende factoren).
Een inschatting van de risico's vanuit verschillende perspectieven, vanuit de inwoner en de betrokken professionals, is bepalend voor het plan van aanpak in situaties met mensen met zorgwekkend gedrag. Dit is een essentieel onderdeel in de proeftuin Ketenkracht en het actieonderzoek door Hogeschool Utrecht. Concrete aanbeveling daaruit is om systematisch te werken volgens de persoonsgerichte aanpak (PGA). Zodat de verschillende partners makkelijker en sneller komen tot een gedeelde risicotaxatie en een duurzaam plan van aanpak voor passende zorg en ondersteuning.  

In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de lobby van het programma. Zo is er een themagroep Zorg en Veiligheid gestart in G40 verband, waarvan Almelo de ambtelijke en bestuurlijke trekker is. Via deze rol is de gemeente Almelo een landelijke gesprekspartner voor o.a. het Rijk over de uitdagingen binnen Zorg en Veiligheid.
In november 2025 heeft de gemeente Almelo, in het kader van de Dag van de Stad in Enschede, een bestuurlijk gesprek georganiseerd over het thema onbegrepen gedrag. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties was hierbij aanwezig, naast 15 bestuurders van gemeenten en zorgpartijen.  
Via de lobby is in 2025 ook onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de Proeftuin Ketenkracht als lokale leertafel door BZK aan te laten wijzen. Als lokale leertafel heeft Almelo de mogelijkheid om direct input te leveren aan het Rijk over beleids- en wetswijzigingen in het domein van zorg en veiligheid. De besluitvorming hierover ligt bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. We werken nauw met hen samen voor de concrete uitwerking van zo'n lokale leertafel.