Programma Zorg en Veiligheid

In 2025 richtte de pilot Vroegsignalering en opvolging in de wijk zich naast personen met onbegrepen gedrag ook op hun directe omgeving. In de pilotbuurt Wester Sluitersveldlanden liet actieonderzoek van Hogeschool Saxion zien dat bewoners hun buurt positief waarderen en willen bijdragen aan veiligheid, maar dat samenwerking tussen professionals versnipperd is en de sociale basis onvoldoende wordt benut. Het actieonderzoek droeg er bovendien aan bij dat buurtbewoners zich gehoord voelen en zelf in actie zijn gekomen door onder andere het opstarten van buurtinitiatieven. Laagdrempelige ontmoetingsplekken en duidelijke afspraken over signalering en opvolging zijn essentieel om escalatie te voorkomen.
Op basis hiervan is gestart met een wijk- en burengerichte aanpak, gericht op het versterken van sociale cohesie, het ontwikkelen van een lokale routekaart voor vroegsignalering en het verbeteren van de samenwerking tussen ketenpartners. Wijkbewoners en partijen wijzen in gesprekken op het belang van gezamenlijke reflectie op wijkniveau en transparante communicatie richting bewoners. De opgedane kennis wordt gemonitord, lokaal meegenomen in de wijkaanpak en vervolgonderzoek en regionaal gedeeld via het Kennisnetwerk Onbegrepen Gedrag Twente.

In 2025 is een visiedocument opgesteld voor de doorontwikkeling van de expertise-functie voor ervaringsdeskundigheid. Hierin wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht en versterkt met andere organisaties die ook met ervaringsdeskundigen werken, zodat er een lokaal en mogelijk regionaal netwerk ontstaat waarin afspraken gemaakt kunnen worden over bijvoorbeeld kwaliteit. Een regionaal dekkend aanbod van laagdrempelige inlooppunten en zelfregiecentra is onderdeel van deze visie.

In 2025 is gebleken dat deze pilot niet het geëigende instrument was om doorbraken te realiseren. Daarom is de pilot gestopt. Het doel was om in dit project professionals in te zetten bij situaties die vastlopen en waar sprake is van (dreigende) crisis, die ervaring hebben in het bieden van zorg en ondersteuning in crisissituaties. Echter in de casuïstiek bleek dat er sprake is van zodanig weerbarstige en complexe vraagstukken rond zorgbehoefte en betrokken partijen, dat dit niet tot het gewenste resultaat heeft geleid. Om deze uitdagingen wel het hoofd te kunnen bieden is in 2025 gestart met de Proeftuin Ketenkracht.

De gemeente Almelo werkt samen met Menzis Zorgkantoor en centrumgemeente Enschede aan een bestuurlijke opdracht voor een regionaal dekkend woon-zorglandschap. Binnen deze opdracht wordt gewerkt aan drie concrete resultaten: realiseren van een dekkend woon-zorglandschap (1), aanpak fraude (2) en samenwerken rondom inwoners met complexe casuïstiek (3). 

De gemeente Almelo neemt deel aan de samenwerking met ketenpartners in Twente op het thema onbegrepen gedrag. In 2025 is binnen dit samenwerkingsverband een uitbreiding van de dagdiensten van de Streettriage gerealiseerd. Ook is er een aandachtsfunctionaris wederkerigheid aangesteld in de gemeente Almelo, die verantwoordelijk is voor de terugkeer van inwoners die te maken hebben gehad met een gedwongen opname.

De inzet van de Wijk GGD is in 2025 verlengd tot en met april 2027. De Wijk-GGD’er vervult een onafhankelijke, outreachende brugfunctie tussen zorg en veiligheid en werkt volgens de aanpak voorkomen escalatie (AVE). Binnen de verlengde opdracht is de focus expliciet gelegd op preventie en vroegsignalering. De Wijk-GGD’er richt zich op het signaleren en verhelderen van (beginnende) problematiek, het uitvoeren van lichte interventies en het bieden van handelingsperspectief aan professionals in de wijk. Daarnaast vervult de Wijk-GGD’er een adviserende en verbindende rol bij zwaardere problematiek met veiligheidsrisico’s, in samenhang met Bemoeizorg, met onder meer een waakvlamfunctie bij afschaling.  

In 2024 is gestart met de actualisatie van het CZAV 2012, met als doel om in complexe casuïstiek met (dreigende) veiligheidsrisico’s tijdig en vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid te kunnen handelen, inclusief duidelijke afspraken over gegevensuitwisseling. In 2025 is in beeld gebracht wat juridisch en inhoudelijk nodig is voor een adequate uitwisseling van gegevens tussen betrokken partijen. Via een zorgvuldige juridische toetsing en intensieve afstemming met verschillende ketenpartners. Daar bleek meer tijd voor nodig dan gedacht. Inmiddels heeft de Proeftuin Ketenkracht laten zien dat een beproefd concept in Midden-Nederland, het PGA-convenant, ook voor Almelo en Twente passend zou zijn. Daarom is ingezet op het verkennen van een regionaal PGA-convenant met de 14 Twentse gemeenten, als uniforme en AVG-conforme basis voor samenwerking en gegevensdeling. In afwachting hiervan zijn tijdelijke werkafspraken opgesteld, zodat samenwerking, vroegsignalering en het voorkomen van escalaties op lokaal niveau doorgang kunnen vinden en zodat we een duurzame borging en regionale opschaling realiseren.

In 2025 is de AVE verder onder de aandacht gebracht bij de partijen binnen zorg en veiligheid. Bureau HHM heeft medewerkers getraind op het gebied van procesregie en casusregie. Daarnaast zijn meerdere collega’s binnen het sociaal domein opgeleid tot AVE-ambassadeur. Hiermee borgen we de kennis over AVE en het werken volgens het AVE‑model. Er ontstaat continuïteit in het aanbieden van trainingen voor nieuwe medewerkers en het organiseren van opfristrainingen. Het Handboek AVE is opgeleverd en we dragen actief bij aan de verspreiding van het AVE‑model in Twente via de Veiligheidsregio, Zorg‑Veiligheid en Straf. Binnen de proeftuin Ketenkracht Almelo wordt gewerkt aan de lokale doorontwikkeling van AVE: wat is nog nodig om het model verder te borgen en te versterken. Binnen AVE 2 wordt ingezoomd op het verbeteren van op‑ en afschalen, onder andere via gesprekken, herinrichting van casuïstiekbesprekingen en trainingen (onder leiding van HHM). Binnen AVE 3 en 4 vinden leer‑ en evaluatiesessies plaats met procesregie en veiligheidsadviseurs, waarin wordt terug‑ en vooruitgeblikt om samenwerking en op‑ en afschaling verder te optimaliseren. Met betrekking tot de samenwerkingspartners binnen Zorg & Veiligheid organiseren de AVE-ambassadeurs informatiesessies. Hiermee wordt de kennis over AVE verder versterkt en geborgd bij alle betrokken partners.