Sociaal domein

In 2025 is binnen het sociaal domein uitvoering gegeven aan een aantal grote opgaven, naast de reguliere dienstverlening aan inwoners. Deze opgaven hadden als gemeenschappelijk doel: een uitvoeringsorganisatie neerzetten die klaar is voor de toekomst. Robuuster, meer datagedreven en beter toegerust om sneller de juiste ondersteuning te bieden aan onze inwoners.

Versterking van de uitvoeringsorganisatie

Een groot deel van 2025 is besteed aan het op orde brengen van de basis van de uitvoeringsorganisatie. Dit klinkt misschien intern gericht, maar het raakt direct de kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners: alleen met betrouwbare processen, goede data en moderne systemen kunnen medewerkers hun werk goed doen.
Processen en systemen
De belangrijkste werkprocessen zijn beschreven en geoptimaliseerd. Systemen zijn voorzien van de functionaliteiten die nodig zijn voor een veilige en moderne werkomgeving. Er is een start gemaakt met de integratie van AI-voorzieningen (waaronder Copilot), en er zijn nieuwe, doelgerichtere werkvormen zoals agile geïntroduceerd. Een aantal vernieuwingen, waaronder de herijking van werkapplicaties en de ontwikkeling van een medewerker- en klantportaal, loopt door in 2026.
Data en privacy
Er is geïnvesteerd in de verbetering van datakwaliteit, het beheer en eigenaarschap van data en de uitwisselingsmogelijkheden tussen systemen voor de hele organisatie. Privacyprincipes, gegevensbescherming en toegangsbeheer zijn ingericht conform actuele standaarden. Dit maakt het mogelijk om op basis van betrouwbare informatie te sturen, zowel op de kwaliteit van zorg als op de beheersing van kosten.
Informatie voor inwoners en professionals
Op de gemeentelijke website is de informatie over het sociaal domein vernieuwd op basis van de zoekbehoeften van inwoners. In ontwikkeling is de sociale kaart: een overzicht van alle voorliggende en algemene voorzieningen in Almelo, toegankelijk voor zowel inwoners als professionals. Hiermee wordt de weg naar ondersteuning laagdrempeliger en wordt onnodig beroep op duurdere maatwerkvoorzieningen voorkomen.
Medewerkers
Medewerkers zijn actief betrokken bij de veranderingen via trainingen, workshops en medewerkersbijeenkomsten. Investeren in mensen is minstens zo belangrijk als investeren in systemen.

Jeugdwet en de lokale implementatie van de Hervormingsagend a

De landelijke Hervormingsagenda Jeugd vraagt gemeenten om het jeugdhulpstelsel fundamenteel anders in te richten: minder afhankelijkheid van specialistische zorg, meer nadruk op de eigen kracht van gezinnen en op stevige lokale teams die vroeg signaleren. Almelo heeft in 2025 concrete stappen gezet om hier invulling aan te geven. Voorbeelden van preventieve inzet zijn bijvoorbeeld het Tejo-huis en Studio 15. Algemene voorzieningen, voor jeugdigen, waar ze laagdrempelig kunnen binnenlopen en deelnemen aan activiteiten.
Nieuwe contracten
Per 1 januari 2025 zijn nieuwe contracten Jeugdhulp ingegaan. Bij de (regionale) inkoop is bewust ingezet op het voorkomen van uithuisplaatsingen, door ambulante alternatieven toe te voegen die een uithuisplaatsing kunnen voorkomen. Zo blijven jongeren zoveel mogelijk thuis, in hun eigen omgeving. In 2025 is in dit kader ook gestart met het coördinatiepunt Wonen en Verblijf (CPWV). Wanneer een jeugdige niet thuis kan wonen, draagt het CPWV zorg voor een passende woon- of verblijfsvoorziening.
Kleinschalige voorzieningen
De inkoop speelde ook in op de landelijke opgave om kleinschalige verblijfsvoorzieningen te realiseren. Kleinschaligheid biedt de meest kwetsbare jeugdigen een omgeving die beter aansluit bij hun behoeften dan grote instellingen.
Datagedreven sturing
In de nieuwe contracten zijn prestatie-indicatoren opgenomen voor het afbouwen van bepaalde hulpvormen. In 2025 zijn deze indicatoren verder uitgewerkt, zodat Almelo, samen met de regio, meer grip krijgt op het jeugdhulplandschap en eerder kan bijsturen waar dat nodig is.
Stevige lokale team s
In 2025 is gestart met de uitwerking van stevige lokale teams, zoals beschreven in de Hervormingsagenda Jeugd. Dit zijn teams die dichtbij gezinnen opereren, breed inzetbaar zijn en escalatie naar duurdere zorg kunnen voorkomen. De verdere uitwerking loopt door in 2026.

Participatiewet en de implementatie van Participatiewet in balans

Dalend bijstandsbestand. In tegenstelling tot de landelijke trend van een stijgend aantal bijstandsdossiers, daalde het aantal bijstandsuitkeringen in Almelo in 2025. Dit is het resultaat van gerichte re-integratie-inspanningen: inwoners zijn actief begeleid naar werk, en voor mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt zijn projecten opgestart om onbenut arbeidspotentieel beter te benutten. Ook is een specifiek project ingezet voor de begeleiding van statushouders naar werk.

Participatiewet in balans. In 2025 is gestart met de voorbereiding en gefaseerde invoering van de wetswijziging Participatiewet in balans. Met deze wetswijziging beoogt het Rijk ‘de menselijke maat te herstellen in de uitvoering’: minder bureaucratie, meer vertrouwen in de inwoner. De eerste maatregelen zijn ingevoerd in de uitvoeringspraktijk en medewerkers zijn geïnformeerd via gerichte werkinstructies. De verdere uitrol loopt door in 2026.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Nieuwe contracten dagbesteding en begeleiding. Per 1 januari 2025 zijn de nieuwe, in regioverband ingekochte, contracten ingegaan voor dagbesteding en individuele begeleiding. De aangescherpte criteria voor de zwaardere vormen van deze voorzieningen hebben het gewenste effect gehad: minder gebruik van de zwaardere varianten en meer gebruik van de basisvarianten. Het lukt daarbij om passende ondersteuning aan inwoners te bieden.
Normenkaders. Voor zowel dagbesteding als individuele begeleiding zijn in 2025 normenkaders opgesteld en geïmplementeerd. Deze kaders geven medewerkers houvast bij het beoordelen van aanvragen en zorgen voor een consistente, rechtvaardige uitvoering.
Stevige lokale teams (Wmo). De in 2025 gestarte uitwerking van stevige lokale teams (zie Jeugdwet) wordt integraal opgepakt: ook de Wmo-uitvoering wordt hierin meegenomen. Zo ontstaat één toegankelijk team dat zowel jeugd- als Wmo-vragen integraal kan oppakken, dicht bij de inwoner.

Beschermd Wonen, regiovisie en Maatschappelijke Opvang

Versterking aanbod en samenwerking. In 2025 zijn concrete plannen ontwikkeld voor de uitbreiding van het woonaanbod in 2026 in onze regio: nieuwe plekken voor jongeren met intensieve GGZ-problematiek, tussenzorgplekken en uitbreiding voor de LVB-doelgroep. In verschillende regiogemeenten zijn plannen uitgewerkt voor verdere hulpverlening. Zo wordt de capaciteit beter afgestemd op de werkelijke vraag.
Datagedreven sturing. Er is geïnvesteerd in de datahuishouding voor beschermd wonen. Het resultaat: real-time inzicht in instroom, doorstroom en uitstroom van cliënten. Dat maakt het mogelijk sneller te signaleren waar knelpunten ontstaan en eerder bij te sturen.
Huis van Herstel. Regionaal is besloten het Huis van Herstel te financieren voor 2026–2027. Dit is een re-integratievoorziening voor gedetineerden in de laatste fase van hun detentie een cruciale schakel om terugval en dakloosheid na vrijlating te voorkomen.
Regiovisie. De ontwikkeling van een nieuwe regiovisie beschermd wonen loopt. Het tijdspad is bijgesteld op initiatief van de centrumgemeenten Almelo en Enschede; besluitvorming vindt uiterlijk eind 2026 plaats.

Communicatie rondom de veranderingen in het sociaal domein

De veranderingen in het sociaal domein zijn ingrijpend. Goede communicatie is daarbij geen bijzaak, maar een voorwaarde voor het slagen van de hervormingen.
Publiekscampagne "Hulp is dichtbij". In 2025 is een langjarige publiekscampagne gestart. De campagne wijst inwoners op hun eigen netwerk, de omgeving om hen heen en de voorliggende voorzieningen die via de sociale kaart te vinden zijn. De boodschap: hulp is dichterbij dan je denkt, ook als de gemeente minder vergoedt.
Transparantie over Rijksfinanciering. In alle communicatie rondom gemeentelijke besluiten vraagt Almelo aandacht voor de ontoereikende Rijksmiddelen voor de uitvoering van wettelijke taken. Daarmee positioneert het college zich transparant: de keuzes zijn moeilijk, maar ze zijn niet zomaar gemaakt.