Programma Sociaal en Vitaal

In Almelo hebben we met Mens door Mens al een aantal jaren een zelfregie en herstelcentrum dat voldoet aan de tien kenmerken van laagdrempelige steunpunten zoals geformuleerd binnen het IZA. In 2025 zijn twee adviezen opgeleverd voor de doorontwikkeling van zelfregie en herstel; door het Veranderatelier (zie hierboven) en door Mens door Mens. Het doel van de doorontwikkeling is dat meer mensen gebruik kunnen en willen maken van het zelfregie- en herstelaanbod, om zo de zelfredzaamheid en veerkracht van mensen te vergroten, minder te medicaliseren en ervoor te zorgen dat minder mensen (langdurig) in de ggz belanden.
In zowel de visie van Mens door Mens als het advies van het Veranderatelier komt de behoefte aan een expertisepunt naar voren, voor verdere professionalisering van het vak ‘ervaringsdeskundige’ o.a. door scholing en uitwisseling. Mens door Mens neemt dit mee in de doorontwikkeling, waarbij samenwerking met en afstemming tussen de organisaties die met ervaringsdeskundigheid werken een vereiste is. De doorontwikkeling wordt in 2026 verder opgepakt, mede in het kader van de lokale invulling van het transformatieplan Mentaal Gezond Twente. Ook hiervoor kunnen we via het transformatieplan Mentaal gezond Twente Rijksbudget ontvangen.
Een regionaal dekkend aanbod van laagdrempelige inlooppunten/zelfregie en herstelcentra is onderdeel van het eind 2025 vastgestelde regionale transformatieplan Mentaal Gezond Twente.  

In het werkplan voor 2025 lag de focus op bewustwording van onze inwoners over eenzaamheid en wat zij voor elkaar zouden kunnen betekenen.

• Hoi campagne ; twee weken lang hebben matrixborden in de stad het belang van een klein gebaar voor onze inwoners getoond. En is campagnemateriaal naar alle sociale partners, lagere scholen, ondernemers in de binnenstad verzonden en via digitale kanalen verspreid.
• Week tegen de eenzaamheid ; In de week tegen de eenzaamheid is elke dag een straatactie aan de Hoi campagne gekoppeld. Welke nogmaals tijdens de kerstmarkt is herhaald.
  Ook is in de wijkkamers aan elke deelnemer een kaartje met bordje en bestek uitgedeeld, waarmee zij iemand in hun buurt konden uitnodigen om een keer mee te gaan naar de wijkkamer.

Tevens is ingezet op de bewustwording bij de professionals door:

• De workshop over eenzaamheid op het congres Goed Bezig
• Het volgen van een e-learning van de professionals van Avedan over eenzaamheid.

Ten slotte is gefocust op het beter bereiken en helpen van onze inwoners die zich eenzaam voelen:

• Activiteiten; via het eigen sociale kanaal van de Coalitie zijn doorlopend alle activiteiten van de aangesloten organisaties gecommuniceerd.
• Duo-fietsen; Sinds september staan, verspreid over de stad, 4 duo-fietsen die gratis te lenen zijn door inwoners die niet (meer) zelfstandig kunnen fietsen, maar wel in beweging willen blijven, naar buiten gaan en sociaal contacten onderhouden. Samen met familie, vrienden of hulpverleners kunnen zij nu op een toegankelijke manier genieten van een fietstocht. Sindsdien worden alle fietsen van KomErbij elke week enkele keren uitgeleend.
• Ontmoetingsplaats ’t Groenedael ; Ondertussen is de ontmoetingsplek een vaste waarde. Het aantal deelnemers is weer licht gestegen en er is een continue bezetting en deelname over het jaar heen. Er zijn twee lezingen georganiseerd over rouwverwerking en mede door de gecontinueerde samenwerking met de Hagedoorn zijn er twee extra rouwgroepen opgericht.
  Bovendien zijn diverse deelnemers doorverwezen naar andere inloopvoorzieningen van de coalitiepartners.
• Join Us; In 2025 is gestart met JoinUs, een wetenschappelijk onderbouwde aanpak tegen eenzaamheid onder jongeren. Join Us biedt jongeren groepsgewijs een veilige omgeving waarin zij sociale vaardigheden en veerkracht ontwikkelen. In Almelo is gestart met 2 groepen en wordt Join Us uitgevoerd door Avedan op de locatie van het Tejo-huis.

In de wijk de Riet werken we vanaf 2024, gefinancierd vanuit de SPUK GALA middelen, met het Leeflab. In 2025 is de preventieve werkwijze verder onderbouwd en vertaald naar concrete werkwijzen in de wijk. Diverse interventies zijn ontwikkeld en in de praktijk getest en doorontwikkeld op basis van signalen van inwoners en professionals.
Een belangrijke interventie is de inzet van straatacties als outreachende werkwijze. Hierbij werken professionals uit het sociaal domein samen met bewoners aan het versterken van veerkracht, sociale samenhang en leefbaarheid in kwetsbare straten. Via gestructureerde huis-aan-huisgesprekken worden signalen, vragen en behoeften opgehaald en waar mogelijk direct opgepakt of doorgeleid. Dit versterkt vroegsignalering, vergroot het bereik van ondersteuning en draagt bij aan het versterken van informele netwerken in de wijk. De aanpak wordt cyclisch toegepast met voor- en nametingen en periodieke herhaling. De mooie resultaten die hier nu al zichtbaar zijn worden weergegeven in de paragraaf Indicatoren.
Daarnaast is binnen het wijkteam de functie van veerkrachtcoach verder ontwikkeld en ingezet. De veerkrachtcoach ondersteunt inwoners die door life-events tijdelijk kwetsbaar zijn geworden bij het hervinden van stabiliteit en regie. De ondersteuning is laagdrempelig, zo kort mogelijk en zo lang als nodig, en gericht op het versterken van eigen mogelijkheden en netwerk. De veerkrachtcoach werkt nauw samen met andere professionals binnen en buiten het wijkteam, waaronder jeugd- en gezinsondersteuning, werk en participatie, leerplicht en ambulante begeleiding. Ook vervult de veerkrachtcoach een waakvlamfunctie in situaties waarin nog geen indicatie is afgegeven, aanvullende nabijheid nodig is naast lopende zorg, of na afronding van ondersteuning om terugval te voorkomen.
De monitoring en effectmeting is en wordt uitgevoerd door Saxion Hogeschool via kwantitatieve en kwalitatieve metingen. De uitkomsten worden benut voor verdere doorontwikkeling van het Leeflab en als onderbouwing voor mogelijke uitbreiding van de aanpak naar andere wijken.

Het TEJO-huis is een laagdrempelige inloopvoorziening voor jongeren tussen de 10 en 20 jaar waar jongeren (zowel op locatie als digitaal) met vragen of problemen op het gebied van mentale gezondheid terecht kunnen. Vrijwilligers met een professionele achtergrond in mentale ondersteuning en zorg bieden de jongeren begeleiding. In 2025 heeft het TEJO-Huis laten zien een waardevolle aanvulling op het bestaande aanbod in Almelo te zijn. Zij hebben dit jaar in totaal 795 jongeren bereikt, waarvan 158 met individuele gesprekken. Zowel een deel van de jongeren die op de wachtlijst staan bij de GGZ als een deel van de jongeren die reeds in begeleiding zijn bij de GGZ, blijken door hun ondersteuning bij het TEJO-Huis de GGZ-hulp minder of zelfs in het geheel niet meer nodig te hebben. Het Tejo-huis is inmiddels als algemene voorziening overgedragen van het programma naar de lijn en opgenomen in het vaste aanbod algemene voorzieningen.
JIM; in 2025 zijn we binnen Almelo gestart met het trainen van onze coaches Jeugd en Gezin in de JIM‑methodiek, zodat zij jongeren beter kunnen ondersteunen bij het betrekken van een vertrouwde mentor uit hun eigen netwerk. Deze trainingen worden in 2026 vervolgd, waarmee we de toepassing van JIM structureel willen versterken binnen onze werkwijze.
Startpunt Jeugd (oude werktitel jeugdhuis); In 2025 is ingezet op de samenwerking tussen wijkteams en specialistische jeugd GGZ-medewerkers om middels een gezamenlijke screening te voorkomen dat jongeren onnodig op de wachtlijst komen voor specialistische jeugd GGZ. In situaties waarin specialistische hulp toch nodig is, is tussentijds onderzocht welke lichtere vorm van hulp al een bijdrage kan leveren aan de hulpvraag van de jongere.

Een projectleider vanuit Twentse Koers heeft in 2025 in een adviesrapport de omvang van de problematiek in beeld gebracht en een aantal concrete aanbevelingen gedaan. In Almelo komt problematiek gerelateerd aan een licht verstandelijke beperking (LVB) relatief vaak voor, maar wordt niet altijd als zodanig herkend. Daardoor krijgen mensen met een LVB niet altijd tijdige en juiste ondersteuning. De concrete aanbevelingen zullen in 2026 verder worden geïmplementeerd.
In 2025 is daarnaast de pilot “Versterken zelf- en samenredzaamheid voor mensen met een LVB gestart”. Dit is een pilot die de gemeente samen doet met organisaties voor de begeleiding van mensen met een LVB, JP van den Bent en Aveleijn. Door te werken volgens de Sociale Netwerkstrategie (SoNeStra) wordt de zelf- en samenredzaamheid van inwoners met een LVB en hun netwerk versterkt. De professional binnen het sociaal domein fungeert als ondersteuner van zelfredzaamheid en helpt de inwoner actief om de regie over het eigen leven te nemen, waardoor de afhankelijkheid van zorg en ondersteuning geleidelijk kan afnemen. De pilot loopt tot medio 2026.